Bánh chả lá chanh — món ngọt cũ của người Hà Nội

Người Hà Nội cũ có một thói quen: pha ấm trà mạn, bày ra đĩa vài chiếc bánh nhỏ bằng hai đốt ngón tay, ngồi nhẩn nha cả buổi chiều. Chiếc bánh ấy là bánh chả.

Bánh chả không liên quan gì đến chả thịt. Tên gọi đến từ cách làm: nhân trộn mỡ đường, mứt bí và lá chanh thái chỉ, gói trong lớp vỏ mỏng rồi nướng. Cắn một miếng, thứ dậy lên trước tiên là mùi lá chanh — thơm, hơi the, cắt ngang cái ngọt của mỡ đường. Đó là lý do bánh chả hợp với trà đến vậy: cả hai đều có vị chát nhẹ để cân lại vị béo.

Món này từng có mặt ở khắp các hàng bánh Hà Nội. Nay thì thưa dần, phần vì nó không thuộc mùa nào cả — không có Rằm tháng Tám để nhắc người ta nhớ ra, phần vì lá chanh thái tay là việc tỉ mẩn, thái máy thì sợi to và mất mùi.

Ở Hương Trà, bánh chả được làm quanh năm, và đây là mặt hàng khách mua lại nhiều nhất. Người mua chia làm mấy nhóm rõ rệt: người Hà Nội xa nhà nhờ mua gửi vào Nam; khách phương xa mua làm quà vì bánh nhỏ, nhẹ, để được ba mươi ngày; và những nhà quen uống trà, tháng nào cũng lấy vài gói để sẵn.

Vài điều nhỏ để ăn bánh chả đúng vị:

Trà hợp nhất là trà mạn hoặc trà sen, pha đặc vừa. Trà quá nhạt sẽ bị vị bánh lấn.

Bánh để nguội hẳn rồi ăn, đừng hâm nóng. Nóng lên thì mỡ đường chảy, mất cái giòn tan của vỏ.

Gói đã mở nên dùng trong vài ngày, buộc kín lại giữa các lần ăn. Bánh hút ẩm là mềm và mất giòn.

Nếu chưa từng ăn bánh chả, hãy thử một gói nhỏ trước. Đây là món kén người: ai quen bánh ngọt hiện đại nhiều kem, nhiều sữa có thể thấy lạ. Nhưng ai đã hợp thì thường quay lại, vì ở Hà Nội bây giờ không còn nhiều chỗ làm món này theo lối cũ nữa.